Ένα παιδί μπορεί να έχει ήπια απώλεια ακοής που δεν φαίνεται καθόλου στο σπίτι. Στο σπίτι, η ακουστική απόσταση είναι μικρή, το περιβάλλον είναι οικείο και ο εγκέφαλος συμπληρώνει αυτό που λείπει. Στην τάξη όμως, ο δάσκαλος μιλά από απόσταση, υπάρχει θόρυβος, και δεν υπάρχει ατομική προσοχή. Εκεί η ήπια απώλεια γίνεται ορατή — συχνά ως «αφηρημένο», «αργό» ή «δεν δίνει σημασία».
Γι’ αυτό ο έλεγχος ακοής αξίζει ακόμα και χωρίς εμφανή σημεία.
Ο νεογνικός ακοολογικός έλεγχος
Στα περισσότερα μαιευτήρια, ο έλεγχος ακοής γίνεται τις πρώτες 24-72 ώρες μετά τη γέννηση. Το νεογνό δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα — κοιμάται ή ησυχάζει.
OAE (Ωτοακουστικές Εκπομπές). Ένα μικρό ακουστικό τοποθετείται στο αυτί και στέλνει ήχους. Αν το εσωτερικό αυτί λειτουργεί σωστά, παράγει μια ανταπόκριση που καταγράφεται αυτόματα. Γρήγορη εξέταση, χωρίς πόνο.
AABR (Αυτοματοποιημένη Ακουστική Αντίδραση Εγκεφαλικού Στελέχους). Ηλεκτρόδια τοποθετούνται στο κεφάλι και στον αυχένα, και μετρά πώς ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται σε ήχους. Πιο λεπτομερής από το OAE, χρησιμοποιείται σε υψηλότερου κινδύνου περιπτώσεις ή ως επιβεβαίωση.
Τι σημαίνει «refer»; Αν το αποτέλεσμα δεν είναι «pass», χαρακτηρίζεται «refer». Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί έχει βαρηκοΐα — μπορεί να υπάρχει υγρό από τον τοκετό ή απλά το μωρό δεν ήταν αρκετά ήσυχο. Σημαίνει ότι χρειάζεται επανέλεγχος, συνήθως εντός 4-6 εβδομάδων. Η συντριπτική πλειονότητα των «refer» επιβεβαιώνεται με φυσιολογική ακοή στον επανέλεγχο.
Έλεγχος ανά ηλικία
Βρέφη 1-12 μηνών
Αν υπάρχει ανησυχία μετά τον νεογνικό, ο παιδίατρος παραπέμπει για πληρέστερη εξέταση. Η αξιολόγηση βασίζεται σε OAE, AABR και παρατήρηση της συμπεριφοράς απέναντι στον ήχο σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Το βρέφος δεν χρειάζεται να «απαντήσει» — οι εξετάσεις είναι αντικειμενικές.
Νήπια 1-3 ετών — Visual Reinforcement Audiometry (VRA)
Το παιδί κάθεται ανάμεσα σε δύο ηχεία. Όταν ακούει ήχο και γυρίζει προς την κατεύθυνσή του, ενεργοποιείται ένα φωτεινό παιχνίδι ως επιβράβευση. Με αυτόν τον τρόπο μετράμε τι ακούει σε κάθε αυτί, χωρίς να χρειάζεται η λεκτική συνεργασία του παιδιού.
Προσχολική ηλικία 3-5 ετών — Play Audiometry
Το παιδί μαθαίνει ένα απλό παιχνίδι: κάθε φορά που ακούει έναν ήχο, κάνει κάτι (βάζει ένα κομμάτι σε ένα κουτί, πιέζει ένα κουμπί). Ελέγχεται η ακοή με ακουστικά ανά αυτί. Χρειάζεται λίγη προσοχή αλλά λειτουργεί πολύ καλά στις περισσότερες περιπτώσεις.
Σχολική ηλικία 5+ ετών — Κλασικό ακοόγραμμα
Το παιδί φορά ακουστικά και σηκώνει το χέρι (ή πατά κουμπί) κάθε φορά που ακούει ήχο. Ακριβώς όπως γίνεται στους ενήλικες. Το αποτέλεσμα είναι πλήρης καμπύλη ακοής ανά αυτί.
Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα
Η ακοή μετράται σε decibel (dB). Δεν είναι νούμερο έντασης — είναι νούμερο ορίου: πόσο δυνατός πρέπει να είναι ένας ήχος για να τον αντιληφθεί το παιδί.
| Εύρος | Τι σημαίνει |
|---|---|
| 0-20 dB | Φυσιολογική ακοή |
| 21-40 dB | Ήπια απώλεια — χάνει ψίθυρους, ήσυχες συνομιλίες |
| 41-70 dB | Μέτρια απώλεια — δυσκολεύεται σε κανονική ομιλία |
| 71-90 dB | Σοβαρή απώλεια |
| 90+ dB | Βαριά απώλεια |
Η ήπια απώλεια (20-40 dB) αξίζει ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά. Δεν φαίνεται στο σπίτι, αλλά σε σχολική τάξη με θόρυβο μπορεί να σημαίνει ότι το παιδί χάνει σημαντικό μέρος αυτού που λέει ο δάσκαλος.
Πότε χρειάζεται αξιολόγηση χωρίς αναμονή
Δεν περιμένετε την επόμενη τακτική επίσκεψη αν:
- Παρατηρήσετε ξαφνική αλλαγή στην ακοή ή στη συμπεριφορά
- Το παιδί αναφέρει πόνο στο αυτί, βούισμα ή ότι «δεν ακούει»
- Η απώλεια ακοής εμφανίστηκε μετά από λοίμωξη (ωτίτιδα, μηνιγγίτιδα, παρωτίτιδα)
- Παρατηρείτε καθυστέρηση ομιλίας ή γλώσσας
- Ο νεογνικός έλεγχος έδωσε «refer» και δεν έγινε επανέλεγχος
Πού απευθύνεστε
Παιδίατρος. Είναι συνήθως το πρώτο βήμα. Μπορεί να κάνει αρχική εκτίμηση και να παραπέμψει αν χρειάζεται.
ΩΡΛ παιδίατρος ή παιδοακοολόγος. Για πλήρη ακοολογική αξιολόγηση ανά ηλικία. Οι παιδοακοολόγοι είναι εξειδικευμένοι ακριβώς σε αυτό.
Δημόσια νοσοκομεία. Τα περισσότερα πανεπιστημιακά νοσοκομεία και νοσοκομεία με παιδιατρικό τμήμα έχουν ακοολογικό εργαστήριο.
Επόμενο βήμα
Αν κάτι σας ανησυχεί, η κίνηση είναι απλή: πείτε το στον παιδίατρο στην επόμενη επίσκεψη — ή τηλεφωνήστε χωρίς να περιμένετε αν η ανησυχία είναι επείγουσα.
Αν θέλετε πρώτα να δείτε ποια συμπεριφορά ανά ηλικία μπορεί να υποδηλώνει πρόβλημα, διαβάστε τη σελίδα Σημάδια βαρηκοΐας στα παιδιά. Για ΕΟΠΥΥ και επόμενα βήματα σε περίπτωση διάγνωσης, δείτε Παιδική βαρηκοΐα: συμπτώματα, έλεγχος και ΕΟΠΥΥ.
Αυτή η σελίδα είναι ενημερωτική. Για αξιολόγηση ακοής παιδιού, επισκεφτείτε παιδίατρο, ΩΡΛ ή παιδοακοολόγο. Ο Οδηγός Ακοής δεν παρέχει ιατρική διάγνωση.